هرسین در گستره تاریخ

معرفی شهرستان هرسین و جاذبه های گردشگری آن
نویسنده : احسان فتاحی هرسینی - ساعت ۱٢:٠٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٦/٤/۱۱

شهرستان هرسین با قدمتی به درازای تاریخ و فرهنگی اصیل همچون مرواریدی درخشان در قلب تاریخ ایران زمین میدرخشد ، شهرستان هرسین در چهل و پنج کیلومتری جنوب شرق استان کرمانشاه واقع شده است که دارای پتانسیل های بسیار زیادی در زمینه جذب توریست و گردشگران داخلی و خارجی میباشد که به مرور زمان و شناخت کم مردم ایران و عدم معرفی این شهرستان و لحاظ نکردن نقاط تفریحی و تاریخی مورد قهر باستان شناسان و توریست ها واقع شده است به طوری که خیلی از باستانشناسان فقط اسم این شهرستان را به واسطه دارا بودن مناطق باستانی همچون اولین تمدن یکجانشینی بشر (گنج دره واقع در پنج کیلومتری هرسین ) و همچنین آثار بجا مانده از تمدن مادها مانند گور دخمه های اسحاقوند( سکاوند ) و سرخ ده و همچنین پارک باستانی این شهرستان که دارای آثاری متعدد مانند دیواره تراشیده شده که به احتمال زیاد مربوط به دوره ساسانی میباشد و ساعت آبی واقع در این پارک که داری دوازده ضلع میباشد که به احتمال زیاد در زمان گذشته از آن برای تقسیم زمان آبیاری در نهرهای این شهر مورد استفاده قرار گرفته است و یا دروازه قلعه قدیمی این شهرستان و یا قلعه ساروجی واقع در قلب این شهرستان که امروزه به خاطر عبور جاده از مرکز این شهر قسمت عمده ای آن از بین رفته است و تنها قسمت اندکی از آن باقی مانده است شنیده اند و در کتب مختلف به صورت گذرا به آن اشاره کرده اند.

شهرستان هرسین دارای آب و هوای کوهستانی و معتدل میباشد که اطراف این شهر را کوه های سر به فلک کشیده مانند زرین کوه و کوه شیرز و  دیوانگاه که در زمان های قدیم به احتمال زیاد محل آتشکده بوده است و وجه تسمیه آن این است که کوه دیوانگاه محل حضور مغان و نگهبانان آتش و همچنین محل دادخواهی مردم از حقوق خود بوده است. کوه زرین در قسمت جنوب این شهرستان واقع شده است که در فصل بهار همچون نگینی زیبا بر این شهرستان سایه می افکند و به محیط طبیعی این شهر زیبایی خاصی می دهد باغات و مزارع میوه این شهرستان زبانزد خاص و عام میباشد که عمدتا این باغات در مسیر کمربندی جنوبی این شهر واقع شده است ابتدای این باغات از محله ای به نام دُم باغ شروع شده و تا محله ای به نام سرجو( سر جوب) و قریل ادامه دارد که شامل مناطق مختلفی از جمله دُم باغ ( ابتدای باغات) چشمه محسن، چشمه یاران، کاو مراد، ور کاو، قریل ، خندق ، نام کاول ، ژیر چیا ، نام چیا ، لو شط، سرنغمه ، بان خاوه ، بیژنگان درکه نام ، چفته ، بوره بان ، نوژی چیا ، آسن گری ( آهنگری ) میانور و .... میباشد که مناظر بسیار زیبا و دلنشینی را در این شهر به وجود آورده اند که این باغات از طریق چهار نهر که همگی از سراب خروشان این شهرستان سرچشمه میگیرند و باغات و مزارع این شهر را سیراب میکنند که این چهار نهر شامل برآفتاب (بر آفتاو) مرینه و خندق و همچنین رود بیژنگان میباشند.

شهرستان هرسین از دو بخش مرکزی و بیستون تشکیل شده است که بخش بیستون سالیانه میزبان هزاران نفر از سراسر ایران و جهان میباشد از آثار متعدد و تاریخی بخش بیستون را می توان بزرگترین سنگنبشته جهان یا همان کتیبه داریوش بزرگ هخامنشی نام برد و همچنین صفحه تراشیده شده و ناتمام ساسانی( فرهاد تراش ) که بزرگترین صفحه تراشیده شده جهان است و کاروانسرای شاه عباسی و همچنین کتیبه شیخ علی خان زنگنه که متن آن وقف نامه مُلک قره ولی و چَمبطان جهت تسهیل هزینه سفر مردم ایران به عتبات عالیات است و مجسمه هراکلیوس خدای بزرگ یونانیان که در زمان حکومت سلوکیان در ایران است و همچنین غارهای مختلف که یکی از معرفترین آنها غار شکارچیان میباشد، که آثار زیادی از انسان های ماقبل تاریخ در آن کشف شده که هم اکنون در موزه ایران باستان تهران به نمایش عموم در آمده نام برد و بقایای کاخ ساسانی که آن هم به دلایل نامعلوم نیمه کاره رها شده است و خیلی آثار دیگر در این سایت جهانی نام برد که در ادامه بیشتر به معرفی این آثار خواهیم پرداخت.

دین و مذهب اصلی این شهرستان اسلام و مذهب تشیع است که مردم این شهر ارادت خاصی به حضرت علی و ائمه اطهار دارند و هرساله در روز عاشورا ارادت خود را به معصومین به معرض نمایش می گذارند که به جرات  می توان گفت سخترین سوگند مردم این شهر سوگند به اسم حضرت علی میباشد البته عده کمی هم دارای مذهب اهل حق یا علی اللهی واقع در روستای گره بان این شهرستان زندگی میکنند که ارادت خاصی به حضرت علی (ع ) دارند.  عرقیات و گلاب روستای گره بان  زبانزد خاص و عام میباشد و اکثر این تولیدات را به کشورهایی مانند فرانسه و آلمان صادر می کنند. جمعیت  هرسین را به دو بخش عمدۀ هرسین و کاکاوند می توان تقسیم کرد که اهالی کاکاوند از حدود بعد از انقلاب اسلامی ایران به صورت پراکنده اما مداوم به این شهرستان مهاجرت کرده اند و در تمام این مدت بجر در یک مورد که آن هم در ابتدای انقلاب پنجاه و هفت منجر به درگیری و غارت این شهرستان توسط اهالی کاکاوند و ایتیوند شد، در صلح و آرامش در کنار هم به صورت مسالمت آمیز زندگی کرده اند به طوری که این تعصبات کورکورانه امروزه در بین این مردمان تقریبا رنگ باخته و اکثر مردم هرسین و کاکاوند دیگر این دشمنی و کینه را  به دوستی و صلح منجر کرده اند.

شهرستان هرسین دارای وسعتی به مساحت هشتصد و شانزده کیلومتر مربع میباشد این شهرستان از طرف شمال به شهرستان صحنه از جنوب به استان لرستان و از طرف شرق به شهرستان نور آباد دلفان و از سمت غرب به استان کرمانشاه متصل میباشد.

شهر هرسین در طول جغرافیایی سی و پنج درجه و چهل و هفت دقیقه و عرض جغرافیایی شانزده درجه و سی و چهار دقیقه و در بلندی هزار و پانصد و هفتاد متری از سطح دریا واقع شده است و گودترین منطقه این شهرستان روستای گره بان با ارتفاع هزار و دویست و چهل و یک متر از سطح دریا میباشد از مناطق کوهستانی و دیدنی این شهر می توان از منطقه برفه چال که در سراسر سال پوشیده از برف است و داری آب و هوای مطبوع و دلنشینی است نام برد.

مساحت شهرستان هرسین حدود شش هزار و هشتصد هکتار می باشد که قسمت های از آن از سمت روستاهای حسن بقعه و سراب بادیه ( سراو بایه) توسط درختان بلوط و... پوشیده شده است و تا حدود روستای شاد آباد امتداد دارد و قسمتی از این پوشش را می توان به طرف رودخانه گیزه رود و چشمه آب گرم ( گرم آب ) نام برد که قسمت هایی از این مناطق در حال حاضر جزء شهرستان نورآباد دلفان می باشد خصوصا قسمت چشمه آب گرم این شهرستان که امروزه بر سر مالکیت این چشمه در بین مسئولان شهرستان هرسین و نورآباد دلفان اختلافاتی وجود دارد.

مردم هرسین به دو گویش هرسینی و کاکاوندی تکلم می کنند که زبان هرسینی ها بیشتر نزدیک به کرمانشاه میباشد و زبان اهالی کاکاوند بیشتر نزدیک به شهرستان نورآباد و نهایتا استان لرستان میباشد که هر دو گویش این شهرستان بیشترین قرابت به پهلوی باستان را دارا می باشد و خیلی کلمات مشترک با زبان پهلوی دارد و یکی از گویش های اصیل ایرانی میباشد که خیلی از کلمات باستانی را در درون خود بدون هیچ تغییری حفظ کرده است. خونگرمی و مهمان نوازی اهالی این شهرستان باعث شده که زبانزد خاص و عام باشند به طوری که اهالی این شهرستان در زمان جنگ تحمیلی پذیرای هزاران نفر از اهالی جنگ زده کرمانشاه و استانهای غربی و همچنین اهالی حلبچه عراق بوده است به طوری که خیلی از اهالی جنگ زده حلبچه بخاطر این حس مهمان نوازی اسم هرسین را بر روی کودکان تازه متولد شده خود میگذاشتن. در سطح شهرستان هرسین بخاطر مهمان نوازی اهالی آن حتی یک مسافر خانه وجود ندارد و اکثر گردشگران این شهرستان در زمان بازدید از اماکن باستانی این شهر مهمان اهالی این شهر می شوند که این حس مهمان دوستی زبانزد گردشگران می باشد.

در زمانهای گذشته این شهرستان بخاطر متدین بودن و همچنین وجود علمای بزرگی همچون آیت الله حجتی و آیت الله نجفی و آیت الله معراجی و کاظمی به دارالمومنین شهرت داشته است. مردم شهرستان هرسین در زمان جنگ تحمیلی رشادتهای فراوانی از خود به یادگار گذاشتن به طوری که آیت الله هاشمی رفسنجانی در زمان ریاست جمهوری در سفری که به این شهرستان داشتن اهالی این شهرستان را اینچنین توصیف کردند : زمانی که تنور جنگ گرم بود حضور بچه های هرسین در جبهه های جنگ مورد توجه فرماندهان بود.

شهرستان هرسین با تقدیم حدود دویست و سی شهید و تعداد زیادی جانباز در جبهه های حق علیه باطل نام نیکی از خود به یادگار گذاشتن که در ادامه بیشتر به این رشادت ها و از خود گذشتگی ها اشاره خواهیم کرد.

وجه تسمیه این شهرستان به اعتقاد بعضی از اهالی تاریخ و باستان شناسان از سین که کلمه ای آشوری و به معنای ایزد بانوی ماه در بابل باستان میباشد گرفته شده است که در این مورد احتیاج به تحقیقات بیشتر میباشد البته در بعضی منابع دیگر هرسین را هورسین (خورسین) نام برده اند که هور یا خور یک کلمه باستانی به معنی خورشید و سین را به معنی معبد نام برده اند یعنی معبد آفتاب یا شهر آفتاب است که در این زمینه هم احتیاج به تحقیقات بیشتر میباشد. البته در بین اهالی هرسین این باور هم وجود دارد که در زمان قدیم سه قلعه مستحکم وجود داشته است که حاکم هرسین سوال میشود که در در بین این سه قلعه کدام را به عنوان ارگ شاهی انتخاب میکنید که این حاکم میگوید از هرسه این که به مرور زمان این جمله ( از هر سه این ) به هورسین و هرسین تغییر نام داده است( احتیاج به تحقیق بیشتر می باشد). شبهات زیادی وجود دارد که آیا هرسین همان شاپور خواست است یا خیر و با توجه به نظر گلزاری که شاپور خواست در نزدیکی قلعه دزد بر است و اتفاقا در حدود یک کیلومتری هرسین قلعه ای به نام دزد بر وجود دارد می توان هرسین را همان شاپور خواست دانست اما با توجه به این که قلعه دزد بر در سایر مناطق ایران وجود دارد پس به قطع نمی توان نظریه گلزاری را تایید یا رد کرد همچنین بعضی از مورخین قدیم محل شاپور خواست را شهر خرم آباد کنونی معرفی کرده اند. پس با این وجود که قلعه دزد بر در مناطق دیگری از ایران وجود دارد پس نمی توان به قطع گفت که هرسین همان شاپور خواست است و در این زمینه احتیاج به تامل و تحقیقات بیشتری است که زمانبر میباشد.

زبان مردم هرسین لکی میباشد و بر سر این موضوع بین مورخین قدیم و جدید اختلاف نظر جدی وجود دارد که زبان لکی یکی از شاخه های زبان کردی است یا لری همچنین بعضی از زبانشناسان معتقد هستد که لک از دو حرف ل و ک یعنی ترکیبی از لر و کرد است که به نظر نگارنده این اسم نمیتواند درست باشد و لک یک زبان مستقل است که بیشترین قرابت و نزدیکی را به زبان پهلوی باستان دارد.( احتیاج به تحقیق بیشتر میباشد)

بعضی دیگر از مورخان لک را یک واحد شمارش به معنی صد هزار معرفی کرده اند و گفته اند جمعیت لک زبانان یک لک به معنی صد هزار بوده است و علت نامگذاری لک به همین خاطر بوده است.

از افتخارات هرسین و دیگر لک زبانان ایران این است که کریم خان زند و بابا طاهر عریان لک زبان بوده اند و مردم لک زبان به آنها افتخار می کنند و آنها را از حاکمان و مشاهیر صاحب نام و پر آوازه ایران زمین می دانند و همیشه به آنها افتخار می کنند که از جمله معروف ترین کارهای کریم خان زند این بود که پادشاهی مقتدر و خاکی بود که هیچ وقت حاضر نبود او را شاه بنامند و لقب وکیل الرعایا را برای خود انتخاب کرد، همچنین دو بیتی های بابا طاهر همیشه زبانزد خاص و عام بوده است که یکی از معرف ترین دو بیتی های بابا طاهر شعر زیر میباشد.

به دریا بنگرم دریا تو وینم   به صحرا بنگرم صحرا تو وینم   به هر جا بنگرم کوه و در و دشت    نشان از قامت رعنا تو وینم.

لک زبانان ایران و بالاخص هرسینی ها داری تقویم لکی میباشند که ماههای آن عبارت است از: پنجه ( فروردین) میریان ( اردیبهشت) گاکور یا گاغور ( خرداد ) آگرانی ( تیر ) مردار ( مرداد ) ماله ژیر ( شهریور ) ماله ژیر دوماینه ( مهر ) تویل تکن ( آبان ) مانگه سیه ( آذر ) نوروژ (دی) خاک لیه ( بهمن ) مانگ عید ( اسفند ).

دین ومذهب        

    مردم این منطقه اکثرا پیرو مذهب شیعه اثنی عشری هستند وبه مبانی شریعت اسلام وشیوه و سنت ائمه اطهار پایبندند به طوری که دراین شهرستان افراد برجسته و محترمی چون حضرت آیت الله العظمی شیخ محمد حسن حجتی (ره) حضرت آیت الله العظمی شیخ فرج الله کاظمی(ره) حضرت آیت الله سید محمد نجفی (ره) حضرت حجت الاسلام  والمسلمین سید محمد تقی موسوی (ره) حضرت حجت الاسلام والمسلمین سید هاشم معراجی (ره) و...... وجود داشته که مردم از فیض وجود آنها استفاده برده اند به همین علت هنوز دراین شهر مظاهر غربزدگی و بدحجابی نمایان نشده نجابت وحجاب کامل زنان این شهرستان زبانزد تمام استان می باشد

     نماز های جماعت دراکثر مساجد این شهرستان برپا می شود و این شهر از معدود شهرستانهائی است که از قدیم الایام درآن نمازجمعه برپا گردیده است و وجود سه مجتهد عالیقدر وروحانیت معظم  نشانگر اعتقادات قوی وایمان راسخ این شهرستان بوده است به عنوان مثال امام جمعه این شهرستان دردوران قاجار شخص محترمی به نام حجت الاسلام آقا سید احمد امامی بوده که هرجمعه این فریضه الهی را دراین شهر برگزار می نموده وهمچنین این شهر ازمعدود شهرهائی است که دردوران گذشته دارای حوزه علمیه بوده است

 زبان:      

     مردم این شهرستان به دو صورت لکی وکردی آمیخته به زبان لکی  سخن می گویند مردمان قسمت های شمالی یا به عبارتی بخش بیستون به کردی سخن می گویند اما این کردی با لهجه مردمان کردنشین اورامانات وکردستان فرق دارد و این لهجه با عبارات کردی کرمانشاهی و لکی آمیخته شده است اما مردم جنوب این شهرستان به مرکزیت هرسین  عموما به لهجه لکی که تلفیقی است از زبان کردی و لری که زیر مجموعه گویش و زبان کردی است سخن می گویند این لهجه شباهتی نیز به لهجه فهلوی یا همان پهلوی باستان دارد وعباراتی که درمتون کهن فارسی باستان آمده در این گویش معمول و رایج است مانند پِیا= مرد ، آسِن=آهن ، آوا=آباد ، فِرَه= زیاد ، اَوُر= ابر ، زانستن = دانستن ، دَیِشت = دشت  ، توُریا= قهرکرده ، وَفْرْ=  برف ، بان = بالا ، لَوَر = چرا ، هُوَر= خورشید ، کُر= پسر و ...

 تاریخچه شهرستان هرسین در ادوار مختلف:

  لذا بعد از مطالعه نام هرسین  به طور مختصر به برخی از این دورانهای تاریخی می پردازیم

1-دوران غارنشینی: در بخش بیستون ازتوابع این شهرستان دو غار تاریخی وجود دارد که دردرون این غارها آثاری از دوران نئولیتیک وپالئولیتیک( دوران جمع آوری مواد غذائی وکشت زرع ودوران استقرار و یکجانشینی ) کشف شده است که درآن تعدادی ابزار سنگی مربوط به ما قبل تاریخ کشف گردیده است

2- دوران تمدن قوم کاسی: با بررسی های به عمل آمده توسط کارشناسان وباستانشناسان غربی نشان دهنده استقرار اقوام کاسی بوده است حدود 570 سال در منطقه (بین النهرین) سکونت داشته  وبرخی  از محققین جایگاه اصلی این قوم را دراین منطقه می دانند که طبق آثار و نوشته های به دست رسیده از اقوام عیلامی که ایشان را با نام کوسی و اقوام آشور این قوم را با نام کاشو می شناختند و در این منطقه ساکن بوده اند دراین میان منطقه چیاخزینه یا گنج دره در پنج کیلومتری شهر هرسین احتمالا ازآن دوران به جای مانده که سابقه آن به هشت  هزار و پانصد سال قبل از میلاد میرسد. البته در حد احتمال می باشد و هنوز هیچ آثار مکتوبی که ثابت کند اقوام چیا خزینه یا گنج دره اصالتی کاسی داشتن وجود نداره

3-  دوران حکومت مادها: دراین منطقه با توجه به آثاری که از گوردخمه های به جا مانده از دوران ماد بدست آمده نشانگر این است که این منطقه زمانی جایگاه اقوام ماد بوده که در این بین آثاری چون گوردخمه های اسحاقوند گور دخمه شمس آباد دیواره های به جامانده در دامنه کوه بیستون و.... نشان دهنده اهمیت این منطقه در حکومت مادها می باشد.

4-  دوران پادشاهی هخامنشی: دراین دوران نیز مانند دوران ماد به خاطر عبور جاده بین المللی  ازاین منطقه و اهمیت سوق الجیشی آن همواره مورد توجه سران هخامنشی قرار گرفته با توجه به سنگ نوشته های به جامانده از این دوران نظیر کتیبه بیستون با توجه به اظهارات برخی از مورخین داریوش هخامنشی پس از سرکوب کودتای گئومات که خود رابه جای بردیا برادر مقتول کمبوجیه جا داده بود به نقر تصاویر سرکردگان کودتا پرداخت درحین این حجاری یکی از سران این منطقه به نام سکونخای (سکیه واتیش) که احتمالا منطقه اسحاقوند معرب شده نام ایشان باشد سر به شورش میگذارد که با سرکوب داریوش مواجه می شود و داریوش مجبور می شود قسمتی از کتیبه خود راکه به زبان عیلامی نوشته بود را دوباره بتراشد وتصویر این فرد خاطی را که درتصویر تنها کسی است که کلاه برسردارد را حجاری کنند و بنا به روایتی جسد او را برای عبرت سایرین به گوردخمه های اسحاقوند منتقل مینماید.

5-  دوران سلوکیه : پس از تهاجم اسکندر مقدونی به ایران وانقراض سلسله مقتدر هخامنشی دوران کوتاهی(هشتاد سال) ایران تحت استعمار سرداران یونانی قرار می گیرد آنان  دراین منطقه مجسمه ای را از خود به یادگار گذاشته اند که درمحل به آن هرکول نامیده می شود ولی برخی از مورخین این تندیس را مربوط به تهاجم رومیان در دوران خسرو پرویز می دانند

6-  دوران اشکانی: این سلسله گمنام که مدت طولانی (500 سال)  برایران حکومت کردند ضمن انقراض و از هم پاشیدن بساط استعمار وسیطره یونانیان بر ایران آنان نیز ازخود یادگارهای دراین منطقه به جای نهادند که از این جمله آثار به تصاویر حجاری شده در زیر کتیبه بیستون  است که متاسفانه براثر بی مبالاتی شیخ علیخان زنگنه  وزیر اعظم شاه سلیمان صفوی که درآن شرح موقوفات خود رابیان نموده ناقص شده و قسمتهای مهمی ازآن از بین رفته است دراین تصاویر نقش مهرداد شاه اشکانی وچهارتن از وزرایش نقر گردیده است همچنین درقسمت شرقی دامنه کوه بیستون قطعه سنگ نسبتا بزرگی قرار گرفته که درسه طرف آن نقش سه تن از شاهزادگان اشکانی حجاری شده است یکی دیگر از این آثار نقش برجسته گودرز اشکانی است که نشان دهنده پیروزی وی برمهرداد سوم وتسلط برتخت شاهی او حجاری شده است

7- دوران ساسانی: دراین شهرستان آثار و ابنیه دوران ساسانی نسبتا زیاد یافت می شود که به اختصار عرض میشود

الف) قلعه تاریخی داخل شهرهرسین: این قلعه یکی از ابنیه دوران ساسانی است که در مرکز شهر قرارگرفته است و متاسفانه به مرور زمان وکوتاهی مسئولان در زیر پارک این شهر مدفون گردیده و قسمت اعظم آن تبدیل به جاده گشته است و فقط مقدار کمی از دیواره آن مشخص است

 ب) فرا تراش یا فرهاد تراش بیستون

 ج) بنای به جای مانده از یک کاخ ساسانی درمحوطه باستانی بیستون  

 د) پل شاهی دوران خسرو پرویز در محوطه تاریخی بیستون   

 ه) فراتراش داخل شهر هرسین  

 و) ساعت آبی داخل پارک شهر هرسین 

 ز) درب سنگی و قسمتهای پله مانند داخل محوطه پارک شهر هرسین 

 ح) تخت شیرین که قطعه سنگ تراشیده شده نسبتا بزرگی است درنزدیکی روستای سرماج

ط) قلعه سرماج حسین خانی (که بعدها توسط حکومت حسنویه کرد مورد بازسازی و استفاده قرار گرفت.

ل) گوردخمه برناج

8- دوران ایلخانی : بقایای شهری باستانی به نام سلطان آباد در بیستون و قسمتهائی از کاروانسرای ایلجایتو در بیستون

9-  دوران صفویه: علاوه برکتیبه شیخ علیخان زنگنه در وسط حجاری های دوران اشکانی دو پل به نامهای پل بیستون بر روی دینورآب و پل قوزیوند و همچنین کاروانسرای شاه عباسی برروی خرابه های کاروانسرای ایلخانی

10-دوران پهلوی اول: در حکومت رضاخان سوادکوهی که بعدا تغییر شناسنامه داده و خود راپهلوی نامید ایران به علت حمایت از آلمان نازی در جنگ جهانی دوم مورد خشم دول متفق قرار گرفت و بدون هیچگونه مقاومتی از طرف ارتش رضاخان وارد کشور شده و ایران را بین خود قسمت تقسیم نمودند که قسمتهای شمالی تحت سیطره روسیه و قسمتهای غربی وجنوبی تحت اشغال انگلستان و قسمت کویری و بیابانی ایران نیز که ظاهرا منافعی برای این دول نداشت تحت حاکمیت دولت مرکزی قرار داشت ازجمله مناطقی که دراین دوران به اشغال انگلستان درآمد استان کرمانشاه و به تبع آن شهر هرسین بود اشغالگران انگلیسی برای آنکه جهت تردد وحمل و نقل خود مشکلی نداشته باشند دو باب پل را یکی را بر روی رود خانه گاماسیاب  و دیگری را برروی رودخانه داخل شهر هرسین ساختند.

جغرافیای طبیعی واقلیمی

 ارتفاعات: این شهرستان یکی ازمناطق کوهستانی به شمار می آید که متعلق به دوران سوم زمین شناسی می باشد که ارتفاعات مهمی درآن واقع شده است که معروفترین آن کوه اسطوره ای و تاریخی بیستون است که دارای قله ای به ارتفاع2794 متر می باشد که غیر از اثار وابنیه تاریخی دامنه آن می توان به غار بیستون اشاره کرد که 572 متر عمق دارد و به نوبه خود از عمیق ترین غار های موجود در خاورمیانه می باشد نام برد. از دیگر ارتفاعات این شهرستان کوه شیرز با ارتفاع2896 متر_قسمتهائی از کوههای پراو_ چمن اسماعیل و زرین کوه می توان نام برد.

منابع طبیعی و مراتع و جنگلها : دراین حوزه حدود15685 هکتار جنگل و62742 هکتار مرتع وجود داردکه دراین مناطق انواع گیاهان ودرختان از قبیل درختانی چون بلوط و بادام وگیاهانی چون کنگر و ریواس وسریش و شنگ و موسیر وغازیاغی و گون (دارای شاخه های قوی است که ازسمغ آن کتیرا به دست می آید که درتحقیقات وپژوهشهای علوم پزشکی کاربرد دارد)و.... رویش می کنند که هرکدام از این گیاهان در درمانهای مختلف به کار می روند علاوه برگیاهانی که عنوان شد در شکاف برخی از این ازارتفاعات کندوهای عسل طبیعی وجود دارد که هرساله عده ای برای استحصال آن به این مناطق کشانیده می شوند 

سراب زیبای هرسین

آبها و رودخانه ها: این شهرستان با توجه به اینکه درمیان کوههای مرتفع قرار دارد به همین دلیل دارای چشمه سار ها و در نهایت منابع آبی فراوان است در این منطقه از محل عبور و جریان چند رود مهم است که عبارتند از 
الف)_گاماسیاب: که از کوههای گرین که حد فاصل بین شهرستان نهاوند و شهرستان نور آباد و درکنار گردنه گاماسیاب قرار دارد که پس از سیراب نمودن اراضی شهرستانهای نهاوند-صحنه وکنگاور وارد حوزه آبریز شهرستان هرسین می شود و پس از گذشت از این شهرستان با پیوستن به رودهای دینورآب و قره سو وگیزه رود با تغییر نام به سیمره وارد خاک لرستان و پس از ادغام با چند رود محلی به حوزه استان خوزستان وارد شده به کرخه تغییر نام داده و باز پس از طی مراحلی به کارون ملحق شده و پس از الحاق کارون به اروند رود به خلیج همیشه فارس می پیوندد ب) _گیزه رود : یکی از رودهائی است که از کوههای لرستان جاری و پس از عبور ازمناطق جنوبی این شهرستان به رودخانه گاماسیاب می پیوندد  ج) دینور آب: این رود خانه دارای سه سرچشمه اصلی است که عبارتند از سرچشمه کوههای سنقر- کوههای اسدآباد وسرچشمه روستای کرم بست در دهستان میانراهان که پس از پیوستن به همدیگر ضمن تلاقی با سراب برناج با سیراب کردن اراضی منطقه چمچمال و بیستون به رود خانه گاماسیاب میریزد.

سرابها: دراین شهرستان سرابهای متعددی وجود دارند که هرکدام باعث رونق و برکت و آبادی این منطقه گردیده اند که عبارتند از سراب داخل شهر هرسین- سراب بیستون در دامنه کوه بیستون – سراب نجوبران در نزدیکی روستای نجوبران و سراب برناج و همچنین سراب آبگرم روستای آب گرم که دارای خواص طبی میباشد.

 حیات وحش: این منطقه زیستگاه جانورانی از قبیل کَل – بُز- قوچ – پلنگ – خرس – گربه وحشی – خرگوش – روباه و گرگ بوده است که متاسفانه به دلیل عدم آگاهی و اطلاع از نحوه حفاظت ازحیات وحش بیشتر این حیوانات درمعرض انقراض قرار گرفته اند این منطقه در زمان پهلوی شکارگاه سلطنتی محسوب می شده و به همین واسطه تعداد زیادی از جانوران ساکن در این منطقه درمعرض انقراض گردیده اند که بعد از انقلاب این مجموعه با وسعتی برابر با 91937 هکتار تحت نظارت سازمان حفاظت محیط زیست قرار گرفته ا ست.

 آب و هوا: این شهرستان با توجه به موقعیت کوهستانی و آب خیز داری آن جزء شهرستانهای معتدل محسوب میشود که دمای آن درزمستان به 12درجه زیر صفر وتابستان آن نیز به 40 درجه تجاوز نمی کند وزش باد در این منطقه عموما از غرب به شرق و عموما با توجه به وجود کوهستانهای بلند دارای وزش ملایمی هستند.

وضعیت اقتصادی

 اقتصاد در این منطقه به چند صورت است که عبارتند از الف : کشاورزی آن عموما مسائل کشت وکشاورزی است که عموما با توجه به زمینهای دیم آن عمدتا درآن کشت نخود ، گندم ، جو و عدس می باشد و مزارع آبی نیز با توجه به وجود کارخانه قند بیستون درجوار این شهرستان عمدتا چغندر و درکنار این محصول کشت انواع دانه های روغنی مانند آفتابگردان وسویا وکلزا انجام می شود از دیگر محصولات کشاورزی این منطقه پیاز آن است که در استانهای همجوار و استان کرمانشاه معروف است محصولات دیگر ازقبیل سیب زمینی ، پنبه ، شلغم و... در این منطقه کشت می گردد ب- دامداری : وجود کوهها و مراتع و منابع طبیعی بکر این منطقه مردم را از امر دامپروری غافل ننموده و در این بین پرورش انواع حیوانات اهلی چون گوسفند- گاو- مرغداری – زنبور داری و شیلات در این میان عده ای را به خود مشغول ساخته که در این بین انواع لبنیات ومواد پروتئینی چون گوشت قرمز وگوشت مرغ و ماهی و تخم مرغ و عسل حاصل دسترنج این عده از افراد زحمتکش می باشد.

ج -صنعتی: وجود کارخانه های متعدد نساجی ، لبنیاتی ، قند بیستون ، صنایع پتروشیمی ، سنگبری ، معادن سنگ های تزئینی ، مجتمع جهان فولاد غرب، دامداری و مرغداری های صنعتی و سایر واحدهای صنعتی درحول و حوش این شهرستان وجود دارد که این امر نیز عده از جوانان و مردم این منطقه را به خود مشغول ساخته است.

چ- صنایع دستی: درگذشته مردمان این دیار علی الخصوص بانوان درامر صنایع دستی فعالیت داشتند از صنایع دستی بافته شده در شهرستان هرسین گلیم آن است که به خاطر ریز بافتی وتنوع نقشهایش شهرتی جهانی دارد و هنرمندان زیادی در مجتمع های صنایع دستی ، آموزش فنی وحرفه ای وکمیسیون بانوان درآموزش این حرفه مشغولند از دیگر صنایع دستی این شهرستان می توان به جاجیم ، نمد مالی ، گیوه بافی ، نوعی بافته به نام موج و نوعی طناب که از موی بُز ساخته می شود واهالی به آن رَسِن می گویند.

ح- معادن: در اطراف شهرستان هرسین عمدتا معادن سنگ تزئینی وجود دارد که پس از استحصال به کارخانه های سنگبری ارسال و پس از فراوری به صورت های مختلف وارد بازار می شود از جمله این معادن می توان به معدن سنگ مرمریت در روستاههای اسحاقوند – کلکشوند – گوهره و.... اشاره نمود که سالانه حدود 22 هزار تُن از این معادن سنگ استخراج می شود ازجمله معادن این شهرستان معدن سنگ آهک است که پس از انجام عملیات حرارتی برروی آنها به صورت آهک مصرفی در ساخت و ساز از آن استفاده می شود.

 خ-  ادارات دولتی : جوانان این منطقه به علت عدم وجود منابع درآمد زا و همچنین علاقه به مسائل دفاعی و حفاظت از دستاوردهای انقلاب بزرگ حضرت امام گرایش به ادارات و نهادهای دولتی ازجمله سپاه پاسداران ، کمیته های انقلاب اسلامی ، نیروهای انتظامی و نظامی، جهاد سازندگی و سایر ادارات و نهاد های انقلابی روی آورده اند


 وضعیت اجتماعی و فرهنگی و دفاع مقدس:

  با توجه به مطالب عنوان شده در ابتدای مبحث چنانچه عرض شد این شهرستان از لحاظ مسائل مذهبی شهری است که اکثر قریب به اتفاق آن شیعه اثنی عشری است و درمحدود مناطقی درحد دو روستا پیرو سایر فرق اسلامی ازجمله اهل حق می باشند . در این شهرستان سه بقعه متبرکه وجود دارد که هرکدام از آنها در نزد مردم جایگاه واعتباری بس رفیع دارند امامزاده های این شهرستان عبارتند از امام زاده مهدی(ع) از فرزندان امام موسی کاظم در مرکز شهر و امامزاده باقر(ع) در بخش بیستون و امامزاده احمد (ع) وامامزاده محمود(ع) که این دو بزرگوار درجوار هم و در یکی از روستاهای این شهرستان به نام باولین قرار دارند با توجه به موارد یاد شده وجود چهار امامزاده بزرگوار و استفاده از فیوضات معنوی ایشان و همچنین وجود گرانقدر علمای بزرگواری نظیر حضرت آیت الله العظمی محمد حسن حجتی ، حضرت آیت الله العظمی شیخ فرج الله کاظمی و حضرت آیت الله سید محمد نجفی اصفهانی و آیت الله معراجی که سالهای متمادی در این شهرستان به ارشاد و هدایت بندگان باریتعالی پرداخته اند باعث آن شده که روحیه مذهبی وحفظ شعائر دراین منطقه به صورت یک امر مُسلَّم وغیر قابل انکار باشد.  جوانان این منطقه در سالهای پر از حادثه انقلاب نقشی فعال وجدی را پی ریزی می نمودند این فعالیت ها به حدی بود که عوامل رژیم پهلوی را برآن داشت تا با تحریک عده ای آشوب طلب و فریب خورده شهرستانهای همجوار با حمایت ژاندارمری و ساواک ، طرح به آشوب کشاندن وتاراج این شهر را سر لوحه کار خود قرار دهند واین امر باعث شد درست چهار روز قبل از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی یعنی روز نوزدهم بهمن پنجاه هفت به این شهر حمله ور شده و مال واموال مردم را به غارت ببرند که متاسفانه این غارت وچپاول تاثیر عمیقی برمردم این شهرگذاشت و باعث ایجاد تفرقه قومی دراین شهر شد به نحوی که هنوز آثار وتبعات آن درذهن مردم نمایان است و باعث کندی رشد پیشرفت وگستردگی این شهر شده است . اما به فضل خداوند متعال این گونه نقشه های شوم ایشان کارساز نبوده و این مجاهدت ها سرانجام به ثمر نشست و حکومتی بر اساس شریعت مبین اسلام و تحت زعامت نایب برحق آقا امام زمان (عج) به رهبری زعیم عالیقدر حضرت آیت الله العظمی سید روح الله الموسوی الخمینی (رضوان الله تعالی علیه)تشکیل شود.

   بعد از انقلاب نیز حضور جوانان پرشور این شهرستان درتمام میادین علمی فرهنگی و اجتماعی و دفاع مقدس پررنگ بود  فرزندان این دیار با تقدیم بیش از دویست و سی شهید و همچنین افراد کثیری آزاده و جانباز درتمامی عرصه ها حضوری فعال وگسترده دارند سرداران وامیران سپاه پاسداران و ارتش چون سردار سرتیپ پاسدار آزادی، سردار سرتیپ پاسدارحمزه ای ، مرحوم سردارسرتیپ پاسدار جهانبخش رسولی ، سردار سرتیپ پاسدار کورش آسیابانی ، امیر سرتیپ آزاده نجفی امیر سرتیپ دکتر رشیدی و امیر سرتیپ پزشک رجبی و...... یا که ازجمله این فعالیتها حضور درعرصه علمی و پزشکی است دراین شهر اشخاصی چون دکترهدایت الله و عنایت الله مهاجری عضو سازمان فضائی ناسا ، دکترعلی شکیبائی ، دکترمحمد جعفر قائم پناه فوق تخصص چشم پزشکی ومعاون اسبق وزیر بهداشت و درمان ، دکتر اسماعیل مهدوی هرسینی و پرفسور معصومعلی معصومی و دکتر سعیدی ... را می توان نام برد.

این شهرستان چنانچه عرض شد در طول هشت سال دفاع مقدس همواره در تمام عرصه ها از پشتیبانی وکمک رسانی گرفته و تا حضور در مناطق عملیاتی سهم خود را به انقلاب و ملت ادا نمودند و در این راه عزیزانی را نیز از دست داده است در زمانیکه شهرهای ایران اسلامی آماج هدف انواع جنگ افزارهای دشمن بعثی بود شهر هرسین با توجه به اینکه درمیان کوهها قرار داشت کمتر آسیب دید ولی در این میان پذیرای خیل عظیمی از آورگان جنگ گردید به طوری که تمام مدارس منازل و سازمانها پذیرای این عده از هموطنان و هم استانی ها گردید مردم این شهر از تمام امکانات خود برای اسکان این عزیزان استفاده برده تاحدی که مردم منازل خود را با انواع حصارها و پرد ه از هم تفکیک کرده وآن را در اختیار جنگ زدگان قرار می دادند. 

جغرافیای سیاسی واجتماعی

چنانچه اشاره شد در این شهرستان با توجه به کاوشهای باستانشناسان در گنج دره در پنج کیلومتری شهر هرسین و غارهای مورد تحقیق نشان از وجود اجتماعی با جمعیتی متمرکز دراین شهرستان در هزاره های قبل از میلاد دارد علی الخصوص کاوشهای انجام شده در گنج دره دلیل بر وجود تمدن یکجانشینی و یا به عبارتی شهرنشینی به شیوه امروزی دارد.
 از سوئی دیگر با توجه به کتیبه بیستون و همچنین وجود دخمه های این شهرستان به این نتیجه می رسیم که این حوزه زمانی مورد توجه حاکمان آن عصر بوده . وجود حوض ساعت آبی که نشــــان دهنده وقت و زمان است بی دلیل دریک جای دور افتاده ساخته نمی شود و این خود دلیلی بر اهمیت این منطقه در دوران قبل از اسلام بوده است.
  درقرن چهارم هجری کردهای منطقه غرب کشور اعلان خود مختاری و استقلال نمودند که رهبر این قیام شخصی به نام امیر حسنویه بود ایشان مقر حکومتی خود را در منطقه سرماج (یکی از روستاهای فعلی شهرستان هرسین) قرار داد این حکومت به قدری مقتدر بود که با سلاطین آل بویه مقابله می نمودند وحتی در برخی موارد امرای آل بویه را مجبور به قبول شکست می نمودند این روند ادامه داشت تا در قرن هشتم ایلخانان مغول در این شهرستان شهر سلطان آباد را بنا نمودند (  متاسفانه از این شهر اثری به جای نمانده و تنها چند مخروبه درکنار بنای ساسانی برجای مانده است) آنان به این هدف این شهر را بنا نمودند که مرکزیت را از بهار همدان گرفته و به این نقطه منتقل نمایند. شهر هرسین در زمان خاندان صفوی دارای حاکم یا به عبارت امروزی فرماندار بوده و یکی از این فرمانداران می توان قاسم سلطان ایمانلو نامبرد که منصوب شده از طرف خدابنده سلطان صفوی بود این فرمانداری زیر نظر ولایت لرستان اعمال نظر می نمود. در کتاب سرزمین و مردم ایران نوشته استاد عبدالحسین سعیدیان اشاره شده که در قرن نهم و دهم هرسین و ماهیدشت دو شهر مهم بوده و تا جائیکه اشاره می نماید که از کرمانشاه هیچ نشانه ای در این کتب به جای مانده ازآن دوران نبوده است .
  دردوران قاجار هرسین تحت نظر ایالت کرمانشاهان درمی آید و از طریق محب علی خان ماکوئی حکمران کرمانشاه فرماندار هرسین که شخصی به نام ابراهیم خان بود را به فتحعلی شاه قاجار معرفی می نماید از دوران قاجار به بعد هرسین زیر مجموعه استان کرمانشاه می گردد. در سال 1287ه ش مجلس شورای ملی قانون ایالتها و ولایتها را تصویب نمود که بر این اساس هر ایالت توسط والی یا فرمانفرما و هر ولایت بوسیله حکمران یا حاکم و هر بلوک توسط نایب الحکومه اداره می شد شهر هرسین نیز طبق این قانون بلوک محسوب می شد و توسط نایب الحکومه اداره می شد تا اینکه درسال1313 طبق قانون تقسیمات کشوری هرسین به صورت بخش وزیر مجموعه فرمانداری کرمانشاه و فرمانداری کرمانشاه زیر نظر استانداری کرمانشاهان اداره گردید و دارای بخشداری و سایر ادارات دولتی گردید تا اینکه درسال 1373 طی بازدیدی که آیت ایت الله رفسنجانی ریاست جمهور وقت از این شهرستان داشتند با تبدیل شدن این بخش به فرمانداری و شهرستان موافقت نمودند و سپس با پیشنهاد هیات دولت و موافقت مجلس شورای اسلامی در سال1374 به شهرستان تبدیل گردید و اکنون این شهرستان دارای دو بخش مرکزی و بیستون وچهار دهستان به نامهای شیرز،چمچمال،چشمه کبود وحومه وهمچنین 153 روستا و دو نقطه شهری به نام هرسین و بیستون می باشد این شهرستان چنانچه عرض شد دارای جمعیتی بالغ بر 91300 نفر که53731 نفرآن شهری و37569 نفر آن روستائی می باشندکه تقریبا دو سوم بافت جمعیتی آن را جمعیت شهری تشکیل می دهد


 ایلات وعشایردرشهرستان هرسین:

این شهرستان با توجه به طبیعت کوهستانی و همچنین وجود چشمه سارهای گوناگون درسطح منطقه هر ساله پذیرای عشایر کوچروئی بوده و هست که شغل اساسی آنان دامداری و پرورش حیوانات اهلی چون بُز وگوسفند و انواع چهارپایان نظیر اسب و قاطر والاغ جهت حمل و نقل و جابجائی ایل می باشد تعدادی از این ایلها پس از قانون رضاخانی تخته قاپو شدن ایلات ساکن شده و در همان مکان مستقر شده و علاوه برکار دامداری به کار کشاورزی نیز روی آورده اند از ایلات وعشایری که دراین منطقه ساکن شده اند می توان به ایل کاکاوند، ایل ایتیوند و از ایلات کوچرو می توان به ایل ذوله و ایل جمهور اشاره نمود


نقاط دیدنی وآثار فرهنگی وتاریخی هرسین:


  نقاط دیدنی شهرستان هرسین را میتوان به دو دسته میراث طبیعی و میراث فرهنگی نام بردکه به اختصار هر دو موضوع را بررسی می نمائیم: الف-  میراث طبیعی: همانطوری که عرض شد شهرستان هرسین به دلیل موقعیت کوهستانی دارای منابع آبی سرشاری می باشد که هرکدام از آنها به نوع خود بی نظیر می باشد این شهرستان دارای سراب های خوش منظره ای است که سالانه پذیرای خیل عظیمی از هموطنان جهت استفاده ازاین منابع الهی می باشند . از جمله این سراب ها میتوان به این موارد اشاره نمود: الف: سراب داخل شهر هرسین : این سراب در داخل شهر هرسین قرار گرفته و پیرامون آن باغی مصفا قرارگرفته که هر رهگذری را مجذوب خود می نماید شهرداری شهر جهت هرچه زیبا جلوه دادن و استفاده بهینه از این موهبت الهی اقدام به تاسیس آب نماها ، استخرشنا ، دریاچه مصنوعی قایقرانی و کانالهای آب در داخل محوطه باغ آن نموده است این سراب علاوه بر زیبائی آن ، آب شرب مصرفی مردم شهر را تامین می نماید و همچنین درجهت مصارف کشاورزی نقش ویژه ای را ایفا می نماید. البته در حال حاظر این سراب توسط شهرداری این شهرستان تبدیل به مخروبه ای شده است که دل هر رهگذری را به درد می آورد.  

 ب: سراب بیستون: از دیگر سرابهای این شهرستان سراب بیستون در دامنه کوه بیستون و در زیر سنگ نوشته های تاریخی کوه بیستون است که آن هم مانند سراب داخل شهر علاوه بر ایجاد فضای سبز و درختان سرسبز نقش مهمی درکشاورزی منطقه دارد و خود باعث جذب مسافران و رهگذرانی است که به قصد دیدن آثار تاریخی محوطه بیستون به آن مکان می آیند. ج: سراب نجوبران : که درجوار آن جنگل زیبای در دامنه کوه بیستون قرار دارد و استراحتگاه و تفرجگاه ایام تعطیل مردم منطقه و شهرستانهای هم جوار است.  د: سراب برناج : این سراب نیز در دامنه کوه بیستون و در مسیر راه ارتباطی بیستون سنقر قرار دارد که نقش مهمی در زیبائی و طروات منطقه ایفا می نماید. در این شهرستان علاوه بر منابع آب دارای جنگلهای بلوط و بادام بسیار زیبائی است که چشم هر بیننده ای را به خود مجذوب می نماید این جنگلها در ایام تعطیل پذیرای خانواده هائی است که درطول هفته مشغول کار بوده و در روز تعطیل محلی برای تمدد اعصاب و روحیه آنان می شود. آب گرم روستای آب گرم: این روستا در بین مرز شهرستان هرسین و شهرستان نورآباد لرستان قرار دارد با توجه به صعب العبور بودن مسیر امکان دسترسی از طریق اتومبیلهای بدون کمک مشکل می باشد این چشمه دارای املاح معدنی است که همراه با آب داغ از دل زمین می جوشد و برای انواع دردهای استخوان و مفصلی و انواع بیماری ها داروی طبیعی موثری است.

کوهستان: چنانچه اشاره شد این منطقه دارای کوهستانهای رفیع و خوش منظره می باشد طبیعت بکر ودست نخورده این کوهستانها هر اهل دلی را به سمت خود می کشاند هر ساله ورزشکاران کوهنورد تمام اندوخته های خود را بر ستیغ بلند بیستون محک می زنند و خود را به بالای آن می کشانند هیات کوهنوردی استان درجای جای این قُله اقدام به ساخت اتاقک هائی جهت استراحت و تمدید قوای علاقه مندان به صخره نوردی نموده است کوهستانهای این منطقه علاوه بر استفاده ورزشی ، جوانان و علاقمندان بسیاری را جهت استفاده از مواهب الهی به خود می کشاند و هر ساله در فصل بهار با بردن مختصر مواد غذائی یک روز خود را در کنار طبیعت و یکی از چشمه سارهای آن به سر می برند.

 2- میراث فرهنگی: میراث فرهنگی را در این منطقه به چند دسته تقسیم می نمایند که به طور اختصار بیان میگردد:
الف: گلزارهای شهدا: این شهرستان مانند سایر نقاط کشور دردفاع از مملکت اسلامی فرزندان برومند و رشیدی را تقدیم به اسلام نموده است و جای جای این منطقه بوی عطر شهادت و نسیم روحبخش فداکاری در جریان می باشد این شهر چنانچه که عرض شد حدود بیش از 230 نفر عزیز خود را فدای پاسداری از میهن عزیزمان نموده است و پاسداشت این عزیزان برذمه ما تا روز قیامت می باشد و وظیفه ماست که یاد و نام آنان را عزیز بداریم.

ب: آثار تاریخی: در ابتدای امر به طور خلاصه در مبحث تاریخچه هرسین به میراث تاریخی به جای مانده از پیشینیان اشاره شد و به طور خلاصه درباره هرکدام از آثار تاریخی توضیحاتی ارائه گردید در چند سال گذشته مجموعه تاریخی بیستون درفهرست آثار جهانی یونسکو قرار گرفت و امید است دولت خدمتگزار نیز در جهت عمران و نما سازی وبهسازی این منطقه تلاشی وافر از خود نشان دهد.

ج: اثار مذهبی : دراین شهرستان بقاع متبرکه ای وجود دارد که هرساله درمناسبتهای مختلف پذیرای علاقه مندان به خاندان اهل بیت مکرم می باشد که منشاء آثار و برکات و امورات خیریه ای برای منطقه هرسین و بیستون وچمچمال بوده است .

د:  مجتمع گره بان: اما از دیگر نقاط دیدنی این شهرستان عبادتگاهی است که مربوط پیروان فرقه اهل حق می باشد که در نزدیکی روستای گره بان در 46 کیلومتری شهر هرسین قرار دارد این معبد با توجه به اینکه دارای تقدسی در نزد پیروان فرقه اهل حق است دارای ابنیه ها و آب نما ها و فضا های سبزی است که چشم هر بیننده ای را به خود خیره می نماید این مجموعه وسعتی حدود 30 هکتار را به خود اختصاص داده که درآن علاوه برمجموعه های ساخته شده مزارع گل محمدی جهت گلابگیری و مزارع گیاهان داروئی جهت استحصال عرقیات گیاهی وجود دارد در همین منطقه قبرستانی وجود دارد که سنگ قبرهای آن متعلق به هزار سال پیش است.

منابع

1.آمار واطلاعات جمعیتی مربوط به سرشماری سال 1385 واز طریق فرمانداری شهرستان تهیه شده است
2. محمد جواد مشکور- تاریخ ایران درعهد باستان

3. کتاب زاگرس نشینان نوشته محسن (احسان ) فتاحی هرسینی

گردآوری و تحلیل محسن (احسان) فتاحی هرسینی


comment نظرات ()